نسترن

نسترن
نَستَرَن (Rosa canina) نوعی رز وحشی با گل‌های ریز می‌باشد که به رنگ‌های سفید، قرمز و گاهی زرد یافت می‌شود و دارای بوی کم اما مطبوعی است.میوه آن دارای مقدار بسیار زیاد ویتامین ث است. در طب سنتی ایران به کار می‌رود.
 از مهم‌ترین خواص دارویی آن می‌توان آرامش بخشی و التیام بیماری‌های قلبی را نام برد. مقوی معده، پایین آورنده فشار خون، کم‌کننده قند خون است و درد و ورم کلیه و اسهال را درمان می‌کند.

آن را به صورت دم‌کرده (چای میوه نسترن) مصرف می‌کنند.

نسترن، درختچه اى است زیبا و مقاوم که اصل و منشأ ایرانى دارد. پایه هاى وحشى آن از دیرباز در کوهپایه ها وجود داشته و در حال حاضر نیز زینت بخش دامنه هاى سبز مناطق کوهستانى است.

در واقع گل سرخ هاى امروزى نسل هایى از نسترن هاى وحشى هستند که اصلاح شده و به صورت پرورشى درآمده اند.

نسترن در فصل بهار غرق در گل مى شود و خانه را جلوه دیگرى مى بخشد. ضمنا پایه بسیار مقاومى براى پیوند انواع رُزهاى رنگ به رنگ و زیبا است.

خاک:

نسبت به نوع خاک حساسیت ندارد، اما خاک هایى را که داراى قدرى رسى باشند به خاک هاى شنى ترجیح مى دهد.

تکثیر:

ازدیاد نسترن به وسیله کاشت بذر و قلمه صورت مى گیرد. مراکز فروش گل و گیاه انواع رز و نسترن را داخل ظروف پلاستیکى تولید نموده و براى کاشت مجدد و یا انتقال به گلدان بزرگتر آماده مى کنند.

زمان کاشت:

از پاییز تا اواخر زمستان هر زمانى که برف و یخبندان نباشد مى توانیم نسترن را به زمین بنشانیم.

روش کاشت نهال:

قبل از کاشت بهتر است اول خاک را اصلاح کنیم براى این منظور در هر متر مربع حدود سه کیلوگرم کود حیوانى پوسیده به زمین اضافه و با خاک مخلوط کنید سپس نهال نسترن را از گلدان خارج ساخته و در گودالى که به همین منظور آماده نموده اید بکارید.

تذکر:

1ـ اندازه گودال باید به اندازه حجم ریشه باشد.

2ـ نسترن هایى که در داخل پیت حلبى پرورش داده شده اند طورى از حلب خارج کنید که ریشه در معرض هوا قرار نگیرد. براى این منظور باید حلب را با چکش یا تیشه با دقت ببریم تا خاک هاى اطراف ریشه نریزد سپس نهال را از حلب خارج نموده به زمین منتقل مى کنیم.

ضمنا مواظب دست هایتان باشید، ساقه هاى نسترن پر از تیغ هاى تیز است و بریدن حلب هم خالى از خطر نیست.

اگر نسترن ها جوان هستند و در داخل پلاستیک قرار دارند پلاستیک را با قیچى پاره کنید تا ریشه آسیب نبیند.

هرس:

معمولاً نسترن برخلاف رز به هرس چندانى احتیاج ندارد. در فصول گرم فقط پاجوش ها را حذف مى کنیم اما هرس اصلى در اواخر زمستان قبل از بیدار شدن گیاه از خواب زمستانه صورت مى گیرد.

در این فصل با کوتاه کردن ساقه هاى نسترن مى توانیم آن را به شکل دلخواه در آورده و شاخه هاى اصلى اش را روى پرچین هدایت کنیم.

در صورتى که شاخه هاى اصلى دچارآفت زدگى یا پوسیدگى شده باشد با نگهدارى پاجوش ها و حذف شاخه هاى قدیمى مى توانیم به جوان نمودن نهال اقدام کنیم.

کودپاشى:

همه ساله در دو فصل بهار و پاییز کود حیوانى پوسیده را در اطراف نهال اضافه نموده و آن را خوب با خاک مخلوط کنید.

کودهاى شیمیایى نیز به رشد و گلدهى نسترن کمک مى کند از اواسط تا اواخر زمستان کودهاى فسفاته را پاى ریشه بریزید در اوایل بهار کودهاى داراى ازت و آهن و در اواخر بهار و اوایل تابستان عناصر شیمیایى مختلف (عناصر کم مصرف) را به نسبت هاى توصیه شده مورد استفاده قرار دهید.

توصیه هاى مهم:

1ـ آبیارى را به طور مرتب انجام داده و بعد از خشک شدن خاک به آن آب بدهید. (در فاصله دو آبیارى خاک باید خشک باشد)

2ـ گل هایى که عمرشان تمام شده با قیچى تیز از ناحیه دم گل حذف کنید.

3ـ نسترن را در کنار نرده ها و یا جایى که قیم مناسب داشته باشد بکارید تا فرم بالا رونده خود را به دست آورد.

4ـ از کاشت نسترن در سایه خوددارى فرمایید.

 گل نسترن: dog rose

 

▪ نام علمی : rosa canina

 

نسترن که درکتابهای قدیمی به نام نسرین،نسترن ونستر نیز نامیده شده است درختچهای کوچکی است که درحاشیه جنگل ها،چاههاوگودال های آب می رویدوارتفاع آن به حدود سه مترمی رسد.
برگهای آن دارای ۷ ۵برگچه به رنگ سبز سیر است.گل نسترن مانندگل نسترن مانندگل سرخ بوده وبه رنگهای سفید،صورتی وسرخ می باشدکه به حالت منفردویامجتمع ظاهرمی شود.
میوه آنبیضی شکل وبه رنگ قرمزتیره یاروشن است که به نام سای نورودون Cynorhodonخوانده می شود.جدار داخلی میوه دارای الیاف باریک وابریشمی است که درآن فندقه های سختی جادارد.سای نورودون پس ازخشک شدن دارای طعمی قابض وکمی شیرین بابوئی ضعیف می باشد.

 

▪ ترکیبات شیمیای:

 

قسمت گوشتدار سای نورودون دارای مقدارزیادی ویتامین C،اسید سیتریک،اسیدمالیک،قندوتانن است.
دانه های آن دارای حدود ۱۰%روغن بوده که به رنگ زردکمرنگ متمایل به قرمزودارای بوئی مطبوع می باشد.البته دانه ها سمی است.

 

▪ صور داروئی:

 

۱) دم کرده:۵۰گرم سای نورودون رادریک لیترآب جوش ریخته وبه مدت ۱۰دقیقه دم کرده وسپس آن راصاف کنید.
۲) جوشاندهمقدار۵۰گرم سای نورودون رادریک لیترآب جوش ریخته وبگذاریدبه آرامی برای مدت ۱۰دقیقه بجوشدسپس آن راصاف کنید.این جوشانده به عنوان ضد بیماری اسکوربوت(کمبودویتامین C)به کارمی رود.
۳)جوشانده غلیظ:مقدار۵۰گرم سای نوردون رادریک لیترآب جوش ریخته وبگذاریدبه آرامی بجوشدتاحجم آن نیم لیتر شودسپس آن راصاف کنید.این جوشانده بسیار ادرارآوربوده وبرای برطرف کردن حبس البول بکار می رود.
۴)گرد سای نورودون:مقدار مصرف این گرد۵/۰تا۱گرم می باشدوبه عنوان ضدبیماری اسکوربوت مصرف می شود.
۵)مربای سای نورودون:ابتداباید سای نورودون را به خوبی تمیز کرده،پوست،الیاف داخلی ودانه هارااز آن خارج کنیدودرداخل ظرفی که سرکه داردبریزید وبهم بزنیدتا نرم شودسپس آن راکوبیده وباالک کنید،وقسمت صاف شده رابا۵/۱برابروزنش قندیاشکرمخلوط کرده وبپزیدتابه صورت خمیر یکنواختی درآید.
۶)شربت نسترن:یک گیلوگرم سای نورودون رابا۲۵۰گرم نبات کوبیده یاشکرمخلوط کرده و۵/۱لیترنیزعرق نعناع به آن اضافه کنیدودرجای گرمی بگذاریدبماند.البته هرروزآن راتکان دهیدبعدازدوهفته آن راصاف کنید.مقدار مصرف آن یک فنجان سه بار درروز است.
۷)عرق نسترن:یک چهارم لیوان ازعرق نسترن راعرق نسترن رابایک لیوان آب مخلوط کرده،سپس آن راشیرین کنید.ازاین شربت می توانیدچندلیوان درروز بنوشید

 

▪ خواص طبی:

 

گل نسترن ازنظرطب قدیم ایران گرم وخشک است:

 

۱) سرشارازویتامین Cمی باشد.درصدگرم آن ۶۰۰میلی گرم (۶گرم)ویتامین Cوجوددارددرحالی که ۱۰۰گرم پرتقال فقط دارای ۵۰میلی گرم ویتامین Cاست بنابراین مقدارویتامین Cگل نسترن۱۲۰برابرپرتقال است.
۲) درمان کننده حبس البول است.
۳) بوی بد بدن رادفع می کند.آنهائی که عرق زیادمی کنندوبوی بد می گیرندبایدتن خودرابعدازحمام کردن بادم کرده گل وبرگ نسترن آبکشی کنند.
۴) آرام کننده اعصاب است.
۵) اسهال رابرطرف می کند.دم کرده آن راحتی می توان به کودکان برای رفع اسهال داد.
۶) خونریزی ازسینه رابندمی آورد.
۷) سنگ وورم کلیه رارفع می کند.
۸) الیاف داخلی سای نورودون ضدانگل است مخصوصاًکرم اسکاریس راودراین موردباید۵/۰گرم آن رامخلوط باعسل خورد.
۹) اگردرادرارآلبومین وجود داشته باشدبرای برطرف کردن آن ازدم کرده این گیاه استفاده کنید.
۱۰) بی خوابی رابرطرف می کند.
۱۱) انقباض ماهیچه های معده رابرطرف می کند.
۱۲) سرعت جریان خون رادرپوست زیادکرده وباعث لطافت پوست می شود.
۱۳) دررفع غم وغصه مؤثراست.
۱۴) برای رفع طپش قلب ازدم کرده آن بنوشید.
۱۵) معده راتقویت می کند.
۱۶) مصونیت بدن رادر مقابل بیماریها بالا می برد.
۱۷) برای ترمیم شکستگی استخوان ورفع ورم مقعدضمادی ازبرگ این گیاه درست کرده وروی قسمت شکستگی یاتورم قرار دهید.
۱۸) چون گل نسترن شیرین است حشرات رابهخودجذب می کندمخصوصاًحشره مخصوصی به نام سای نیپس Cynipsکه درنیش زدن،برجستگی های کوچکی پوشیده ازتاروبه رنگ سبز مایل به قرمز درآن به وجودمی آوردکه به نام (به دگار)Bedegarمعروف است که خواص طبی مهمی دارد.مخصوصاًبرای بیماران مسلول تقویت کننده بوده ومانع عرق کردن می شود؛وهمچنین مقدارآلبومین درادرار راکم می کند.(به دگار)اثر آرام کننده اعصاب نیز دارد.

 

▪ مضرات نسترن:

 

نسترن به هیچ وجه خطری ندارد وهمه می توانندازآن استفاده کنندولی همانطورکه گفته شددانه های آن سمی است ونبایدمصرف شود.
شناسنامه

گل سرخ Rosaceae :تیره
Rosa canina L. :نام لاتین
Dog rose – pig rose :نام انگلیسی
نسترن – گل سرخ وحشی :نام فارسی
ورد السیاج – وردبری - وردالصینی :نام عربی

شرح گیاه

عموماً گیاهانی به صورت درختچه های کوچک به ارتفاع 2 تا 3 متر اند که به تفاوت در حاشیه جنگلها، بیشه ها، گودالها و اماکن نظیر آن یافت می شوند. برگهای آنها منقسم به 5 تا 7 برگچه بی کرک یا کرکدار و منتهی به استیپولهائی است که در برگهای شاخه های فوقانی ، فاقد ناحیه آزاد ولی در برگهای تحتانی ، دارای دو قسمت آزاد به حالت نسبتاً قائم است. گلهای آنها به رنگهای مختلف گلی، سفید، مایل به گلی یا سفید و دارای حالت منفرد و یا مجتمع به صورت گل آذین دیهیم است کاسبرگها و گلبرگهای این گیاهان مانند انواع دیگر گل سزخ ، در بالای برجستگی کوزه ای شکلی دیده می شود که درون آن برچه های متعدد جای دارند. پس از انجام عمل لقاح در گل، جدار برجستگی کوزه ای شکل ضخیم و قرمز رنگ شده ، مواد مختلف ذخیره می نماید و Cynorrhodon نامیده می شود. (نام Cynorrhodon به تفاوت به نهنج فرو رفته و کوزه ای شکل اطلاق می گردد). جدار داخلی قسمت کوزه ای شکل، دارای الیاف باریک، نازک و ابریشمی است و در آن فندقه های متعدد بیضوی زاویه دار و بسیار سخت جای دارد که میوه حقیقی گیاه اند.

نیاز اکولوژیکی

این گیاه در سایه یا آفتاب می روید. خشکی را بخوبی تحمل می کند مناسب ترین خاک برای کشت نسترن کوهی خاکهایی با بافت متوسط و خاکهای سنگین حاوی مقادیر متوسطی مواد و عناصر غذایی است.

آماده سازی خاک

تاریخ و فواصل کاشت

در فصل پائیز نهالها در ردیفهایی به فاصله سه تا چهار متر و فاصله دو بوته در طول ردیف 50 سانتی متر در زمین اصلی کشت می شوند.
 
کاشت

این گیاه را در زمینهای زراعی پلا استفاده که امکان فرسایش آنها وجود دارد، می توان کشت کرد. تکثیر نسترن کوهی توسط بذر صورت می گیرد. پس از جمع آوری دانه های داخل میوه آنها را باید کشت کرد. دانه ها برای مدت نسبتاً طولانی قوه رویش مناسبتی دارند. در اواسط شهریور اقدام به کاشت دانه ها در خزانه های مخصوص می کنند. فاصله بین ردیفها در خزانه 40 تا 60 سانتی متر مناسب می باشد. پس از آبیاری منظم و وجین علفهای هرز سطح خزانه ، در بهار سال آینده بذرها سبز می شوند و ارتفاع نهالها تا پائیز همان سال به 15 تا 20 سانتی متر و ضخامت ساقه به 5/0 تا 1 سانتی متر می رسد. فصل پائیز زمان مناسبی برای انتقال نهالها به زمین اصلی است. نهالها در ردیفهایی به فاصله سه تا چهار متر و فاصله دو بوته در طول ردیف 50 سانتی متر در زمین اصلی کشت می شوند. به منظور سهولت در برداشت میوه و استفاده از ماشین آلات کشاورزی نهالها را به صورت نواری می توان کشت کرد. گیاهان از رشد و نمو سریعی برخوردارند به طوری که مدتی پس از انتقال به زمین اصلی فاصله ردیف ها بر اثر رشد گیاهان بسته می شود.

 

داشت

قبل از انتقال نهالها به زمین اصلی ، مبارزه با علفهای هرز زمین ضرورت دارد. قبل از کشت می توان از علف کش هونگازین به مقدار پنج تا شش کیلوگرم در هکتار یا از علف کش سیمازین به صورت محلول پاشی استفاده کرد. برای مبارزه با علفهای هرز چند ساله از علف کش هونگازین و یا بوونیول به مقدار 10 تا 12 کیلوگرم در هکتار یا از علف کش رونستار به مقدار 8 تا 10 لیتر در هکتار می توان استفاده نمود. از بیماریهای قارچی این گیاه سفیدک پودری است که برای مبارزه با آن می توان از گل گوگرد و یا سایر قارچ کش های سولفوره استفاده کرد. دیگر بیماریهای گیاه. رنگ صورتی، گال ریشه می باشد.

 

برداشت

زمان مناسب برای برداشت میوه هنگامی است که میوه ها سفت و به رنگ سرخ براق باشند. چنانچه میوه ها با سرما مواجه شوند یا این که میوه ها برای مدت بیشتری روی گیاه بمانند (با تأخیر برداشت شوند) قسمت گوشتی میوه نرم و به شکل خمیر در می آید. در این حالت میوه ها فاقد ویتامین C و فاقد ارزش دارویی هستند. برداشت میوه های نارس نیز مناسب نیست. زیرا این میوه ها مقادیر بسیار کمی ویتامین با خود دارند. پس از برداشت میوه ها را از قسمت طولی بریده و پس از خارج کردن دانه ها آنرا تمیز می کنند. میوه های تمیز شده را باید خشک و سپس به قطعات مناسبی تقسیم نمود. برای خشک کردن میوه باید از خشک کن الکتریکی در دمای 80 تا 90 درجه سانتی گراد استفاده کرد. در این حالت میوه ها رنگ طبیعی خود را حفظ کرده به رنگ سرخ مشاهده می شوند. مقدار عملکرد میوه 8 تا 10 تن در هکتار است نسبت میوه تازه به خشک دو به یک است.

 

دامنه انتشار

الموت، قزوین، ارتفاعات البرز، جنوب کشور، سهند، نیشابور کوه دنا، پل زنگوله، کندوان، دره کرج، نساء،لرستان، اراک، همدان و مناطق دیگر

 

منبع:

http://mkb-2010.blogfa.com/post-58.aspx

۱۲ مرداد ۱۳۹۵ ۱۳:۴۹
تعداد بازدید : ۲,۱۱۲

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید